Şeker hastalığı toplumda yaygın olarak görülen rahatsızlıklardan birisi olmuştur. Doğal olarak gebelik dönemiylede bu hastalık çakışabilmektedir. Gebelik döneminde diyabet hastalığıyla alakalı uzmanlar açıklamalarını bizlerle paylaştılar.
Gebelikte diyabet hastalığı
Tanımlar:
Diyabetes Mellitus: İnsülinin mutlak veya göreceli yokluğuna bağlı bir metabolik hastalıktır.2 ye ayrılır.
Tip 1 : İnsülin yoktur ve tedavide yerine koyulur.
Tip 2 : Anormal insülin sekresyonu ve hedef hücrelerde insülin rezistansı vardır.
Gestasyonel Diyabet
İlk kez gebelikte saplanan çeşitli şiddet derecelerindeki karbonhidrat intoleransıdır. Ve genellikle 20. Haftadan sonra ortaya çıkar. Gebeliği komplike eden diyabetin büyük bölümünü (%90) kapsar.
Overt Diyabet
Gebelik öncesi diyabet tanısının var olmasıdır . İlk 3 ayda koyulan diyabetin tanısı da overt diyabettir. Gebelikteki diyabetin %10nunu oluşturur.
KLASİFİKASYON
Diyabetik bayanlarda gebelik insülin bulunmadan önce beklenmeyecek bir olaydı. . Sonrasında diyabetin ciddiyetine göre fetal riskin belirlendiği ve buna göre de doğum zamanının tayin edildiği WHİTE sınıflamasının geliştirlmesiyle tedavi şekillenmiş ve doğum nedenli ölümler azalmıştır.
Amerikan Obstetrisyen ve Jinekolojistleri Cemiyeti’nin sınıflaması bugün kullanılan sınıflamadır.
Diyabetik gebenın açlık glukozu <105 mg/dl ise A1 sınıfına girer. Tedavi;Diyet >150 mg/dl ise A2 sınıfına girer. Tedavi;İnsülin
Diğer tüm diyabet şekillerinde tedavi insülin iledir.
TANI
Gebeliğin sebep olduğu insülin rezistansı beta hucrelerinde bir strese neden olur. Bu da gizli şeker bozukluklarının gebelikte araştırılması için uygun ortam oluşturur. Bazı bayanlar erken gebelikte normal test sonuçlarına sahip olabilirler. Fakat insülin sentez yeteneğinde kısıtlılık nedeniyle geç gebelikte insülin yetersizliği gelişebilir ve doğuma doğru hiperglisemi meydana gelebilir. Bu duruma gestasyonel diyabet denir. Doğum sonrası bu bayanların değerleri normale döner. Fakat daha sonra uzun süre takip edilen bayanların belirgin bir yüzdesi diyabet geliştirmektedir.
Diyabet için yüksek riskli gebeler;
-Soygeçmişte diyabet öyküsü
-Özgeçmişte gestasyonel diyabet öyküsü
-Glukozüri
-30 yaş üzeri gebelik
-İri bebek veya malforme bebek öyküsü
-Obesite
-Hipertansiyon
Yüksek risk grubundaki gebeler ilk visitlerinde 100 gr Oral glukoz tolerans testi yapılmalıdır. Bu testleri normal çıkarsa 24-28 haftada tekrar edilmelidir. Risk olsun veya olmasın tüm gebelere ikinci 3 ay sonunda ( 24-28. Hafta) 50 gr glukoz testi yapılmalıdır.
Tarama testi tok karnına 50gr glukoz yüklemesinin ardından birinci saatteki kan glukozu ölçülerek yapılır. Sınır değeri 140 mg/dl’dir.
Bulunan değer <140 mg/dl ise ek tetkike gerek yoktur. Bulunan değer >140 mg/dl ise 100 gr oral glukoz tolerans testi yapılır.
Bulunan değer>200mg/dl ise tanı gestasyonel diyabettir.
100 gram Oral Glukoz Tolerans Testi :
3 günlük 250 gr/gün karbonhidratlı diyet sonrası sabah yapılır. Gebe testten önce en az 10 saattir aç olmalıdır. Test sırasında hareketsiz kalmalıdır. Açlık kan şekeri alınır. 100 gr glukozlu solusyon içirilir. 1. ,2., 3. saat kan şekeri bakılır. Sınır değerler;
saat;105 mg/dl
saat;190 mg/dl
saat;165 mg/dl
saat;145 mg/dl
Eğer tüm sonuçlar sınırın altındaysa test normaldir. İki veya fazla değer sınırın üzerinde ise tanı gestasyonel diyabettir. Bir değer bozuksa test 1 ay sonra tekrar edilir.
KOMPLİKASYONLAR
A-ANNEYE AİT PROBLEMLER
1-Hipoglisemi(Kan şekeri düşüklüğü): Gebeliğin ilk haftalarında sabit insülin enjeksiyonuna rağmen bulantı ve kusmalar sonucunda düşük kalori alımıyla hipoglisemi oluşur.
2-Hiperglisemi(Kan şekeri yüksekliği): Sıklıkla ikinci yarıda ortaya çıkar. Gelişen insülin rezistansı yapılan dozun daha az effektif hal almasına neden olur.
3- Üriner(Böbrek veİdrar yolları) ve diğer enfeksiyonlar:
4-Hipertansiyon: Özellikle 3.trimestrde sıkı tansiyon takibi yapılmalıdır.
5-Polihidroamnios: Amniotik sıvının 2000ml’den fazla olmasıdır.Fetal hiperglisemi sonucu oluşan fetal poliüriye bağlanmaktadır.
6-Retinopati( Göz retinası hastalığı) overt diyabetli gebelerin her trimestirde göz muayenesi olması gerekir.Lazer ile tedavi edilebilir:
7-Nefropati(Böbrek hastalığı)
B-FETÜSE(BEBEĞE) AİT PROBLEMLER
1-Abortus(Düşük): Eğer glukoz kontrolü erken dönemde yapılırsa abortus riski artmaz.
2-Konjenital anomali(Bebekde doğuştan anormallik): İnsülin bağımlı diyabetik gebelerin fetuslarında anomali riski 3 kat fazladır.
3-Solunum sıkıntısı:Normal gebelere göre sık görülür.
4-Neonatal hipoglisemi(Yenidoğan kan şekeri düşüklüğü): Yüksek glikoza göre sentezlenen yüksek insülin miktarı plasenta ayrılıp glikoz akışı kesilince hipoglisemiye neden olabilir.
5-Hipokalsemi(Kan kalsiyum seviyesi düşüklüğü): Düşük kalsiyum seviyesine bağlı aşırı uyarılma ve kasılmalar gelişebilir. Kalsiyum verilerek tedavi edilmelidir.
6-İri bebek: Anne kanından geçen yüksek miktardaki glikoz sonucu sentezlenen yüksek miktardaki insülin ve insülin benzeri büyüme faktörleri sebep olur. Hem gestasyonel diyabetli hem overt diyabetli gebelerin bebeklerinde görülebilir. Omuz distosisi riskini arttırır.
7-Hiperbilüribinemi( Sarılığa neden olan bilirübinin kanda yüksekliği): Diyabetli anne bebeklerinde normale göre sık görülür.
8- Perinatal mortalite( Doğum ve kısa süre öncesi ve sonrası): Ani fetal(bebek) ölümler meydana gelebilir. Mekanizması tam bilinmemektedir . Glikoz düzeyindeki ani değişimlere bağlı olabilir.
TAKİP VE TEDAVİ:
Takip ve tedavide 3 önemli nokta vardır.
-İyi glikoz kontrolü
-Fetal monitorizaston
-Gebeliği erken sonlandırma
A-GLUKOZ KONTROLÜ: Kan glukozu diyabetik olmayan gebelerle aynı seviyede tutulmalıdır. Anne diyeti,insülin dozu ,glukoz düzeyi takibiyle sağlanır
1-Diyet:.35Kcal/kg/ideal kiloya göre /günlük diyet verilmelidir Bu diyet 1.3 gr protein ve 250 gr karbonhidrat içermelidir.Hastaya üst vücut kaslarını kullandıracak ve fetal distrese neden olmayacak egzersiz programı önerilebilir.
2-İnsülin:Diyete rağmen açlık glukozu 105 mg/dl nin altında tutulamıyorsa insülin tedavisine geçilir. İlk yarıda 0.5 Ünite /kg , ikinci yarıda 0.7 Ünite /kg başlanabilir.Bu dozun 2/3′ü sabah ,1/3′ü akşam verilir. İnsülin yemekten 30 dakika önce alınmalıdır. Gebelikte oral antidiyabetik kullanılmaz.
3-Glukoz düzeyi takibi:Fetusa normal düzeyde glikoz gittiğinden emin olunmalıdır Gebe kan glukozunu evde ölçüp her vizitte getirmelidir AKŞ 70-80mg/dl, TKŞ <120 mg/dl olmalıdır.Tokluk kan şekeri 160mg/dl’nin üzerine çıkarsa derhal doktora başvurmalıdır .G****** her vizitinde açlık, tokluk kan şekeri bakılmalıdır.Takipte HbA1c , glikolize albümin , 24 saatlik idrarda glikoz, amniotik sıvı glikozu kullanılabilir.
B)FETAL MONİTORİZASYON:Riskli fetüs(Bebek) gebelikte iyi monitorize edilmelidir.
Monitorizasyon testleri
-Nonstres test(NST):En sık kullanılan testtir
-Kontraksiyon stres test(CST)
-Ultrason(USG):Anomali taraması, fetal gelişim ve amnion sıvısı ölçümü için kullanılır.
-Fetal EKO:20. Haftada yapılabilir.
-Alfafetoprotein (AFP): 18 .haftada nöral tüp defekti açısından bakılabilir.
C)ERKEN SONLANDIRMA
Gebeliğin haftasından emin olunursa 38. haftanın bitiminde doğurtulur.Vajinal doğum tercih edilir.Sezeryan iri bebek ve diğer obstetrik gerekliliklerde yapılır. 4500 gramın üstünde fetüs vajınal yolla doğurtulmamalıdır. Vajınal veya sezaryenle doğuma karar verildiği gün insülin kullanan gebelerin insülinlerinin tamamı kısa etkiliye dönüştürülür. Çünkü plasenta(Bebeğin eşi) ayrıldıktan sonra ihtiyaç düşecektir. Kan glikozu sıkı takip edilmelidir.
.jpg)
Plaj sezonunun gelmesine çok az bir zaman kaldığını söyleyebilirim. Haliyle bayanlarımızı da bir kilo verme telaşı sardı. Çağımızın trendi olan düz karın, doğru yöntemler uygulanarak kolayca elde edilebiliyor. İşte uzmanların düz bir karın için uygulanacak 8 önerileri karşınızda.
.jpg)
